Hyrje
Çdo shoqëri ka nevojë për një udhëheqës që ta drejtojë drejt së mirës, të kujdeset për mirëqenien e saj dhe të sigurojë që drejtësia të mos mbetet vetëm një fjalë, por të jetë një parim që zbatohet në jetën e përditshme. Por, kur e shohim këtë çështje nga këndvështrimi islam, lindin disa pyetje të rëndësishme: Kush ka të drejtën dhe përgjegjësinë për të udhëhequr shoqërinë? Cilat duhet të jenë cilësitë e tij dhe mbi çfarë parimesh duhet të mbështetet sjellja e tij ndaj njerëzve? Në Islam, udhëheqja nuk është thjesht pushtet, pozitë apo autoritet mbi të tjerët, por një përgjegjësi e madhe që kërkon drejtësi, urtësi, mëshirë dhe përkushtim ndaj së vërtetës.
Për të kuptuar se çfarë përfaqëson udhëheqja e vërtetë në Islam, duhet të kthehemi te mësimet e Kur’anit Fisnik dhe te jeta e të Dërguarit të Allahut, Profetit Muhamed (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!), i cili përbën shembullin më të lartë të moralit dhe të përgjegjësisë në udhëheqje. Përmes sjelljes së tij, mënyrës se si i trajtonte njerëzit, drejtësisë që zbatonte dhe kujdesit që tregonte për çështjet e shoqërisë, kuptojmë se udhëheqësi nuk duhet t’i shohë njerëzit si mjete për të arritur qëllimet e veta, por si një përgjegjësi që kërkon përkushtim dhe ndershmëri. Prandaj, shqyrtimi i kësaj teme na ndihmon të kuptojmë jo vetëm se kush është kujdestari dhe udhëheqësi i shoqërisë në Islam, por edhe se cilat janë parimet që duhet të udhëheqin çdo person të cilit i besohet një përgjegjësi e tillë.
———————————- – —————————–
Udhëheqja e çështjeve të shoqërisë islame i përkiste të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!).
Detyrimi i njerëzve për t’iu bindur atij dhe për ta ndjekur atë është i shprehur qartë në Kur’anin Fisnik.
Allahu i Lartësuar thotë:
“Bindjuni Allahut dhe bindjuni të Dërguarit.” (Sure “Et Tegabun”, ajeti 12)
“Që të gjykosh mes njerëzve sipas asaj që Allahu të ka treguar.” (Sure “En Nisa”, ajeti 105)
Dhe:
“Profeti është më parësor për besimtarët sesa vetë ata.” (Sure “El Ahzab”, ajeti 6)
Dhe:
“Thuaj: Nëse e doni Allahun, atëherë më ndiqni mua, që Allahu t’ju dojë.” (Sure “Al Imran”, ajeti 31)
Përveç këtyre, ka edhe ajete të tjera të shumta, ku secili prej tyre përmban disa nga aspektet e udhëheqjes së tij të përgjithshme në shoqërinë islame, ose të gjitha ato.
Rruga më e plotë për qëllimin e hulumtuesit në këtë temë është që ai të studiojë jetën dhe sjelljen e Profetit (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!), të mbushet me kuptimin e saj, pastaj t’i kthehet tërësisë së ajeteve që kanë zbritur për moralin, ligjet e vendosura në dispozitat e adhurimeve, marrëdhënieve, politikave dhe lidhjeve e bashkëjetesës së ndryshme.
Ky argument, i nxjerrë në mënyrë përmbledhëse nga fryma e zbritjes hyjnore, ka një gjuhë të mjaftueshme dhe një sqarim të plotë, që nuk gjendet kurrsesi në një apo dy fjali të thjeshta.
Këtu ka edhe një pikë tjetër të cilës hulumtuesi duhet t’i kushtojë vëmendje: shumica e ajeteve që përmbajnë urdhra për kryerjen e adhurimeve, për përmbushjen e çështjes së xhihadit, për zbatimin e dënimeve ligjore, kisasit dhe të tjera, ua drejtojnë fjalën të gjithë besimtarëve, jo vetëm Profetit (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!).
Si fjala e Allahut të Lartësuar: “Faleni namazin.” (Sure “En Nisa”, ajeti 77)
Dhe fjala e Tij: “Shpenzoni në rrugën e Allahut.” (Sure “El Bekare”, ajeti 195)
Dhe fjala e Tij: “Ju është bërë detyrim agjërimi.” (Sure “El Bekare”, ajeti 183)
Dhe fjala e Tij: “Le të jetë prej jush një grup që thërret në të mirën, urdhëron për të mirën dhe ndalon nga e keqja.” (Sure “Al Imran”, ajeti 104)
“Kapuni të gjithë për litarin e Allahut dhe mos u përçani.” (Sure “Al Imran”, ajeti 103)
“Muhamedi nuk është tjetër veçse i Dërguar; para tij kanë kaluar të dërguar. Nëse ai vdes ose vritet, a do të ktheheni prapa? Kush kthehet prapa, nuk do ta dëmtojë aspak Allahun; dhe Allahu do t’i shpërblejë falënderuesit.” (Sure “Al Imran”, ajeti 144)
Dhe shumë ajete të tjera.
Nga të gjitha këto kuptohet se feja ka një ngjyrim shoqëror, të cilin Allahu ua ka ngarkuar njerëzve. Ai nuk e pëlqen mosbesimin për robtë e Tij dhe nuk ka dashur që vendosja e fesë të bëhet përveçse prej tyre. Prandaj, shoqëria e formuar prej tyre e ka çështjen e vet në dorën e saj, pa ndonjë përparësi për disa prej tyre ndaj disa të tjerëve dhe pa ndonjë veçim të posaçëm për një grup prej tyre. Në këtë aspekt, Profeti dhe të tjerët janë të barabartë.
Allahu i Lartësuar thotë: “Unë nuk ia humb mundin asnjë vepruesi prej jush, mashkull apo femër; ju jeni nga njëri-tjetri.” (Sure “Al Imran”, ajeti 195)
Pra, përgjithësia e ajetit tregon se ndikimi natyror që kanë pjesët e shoqërisë islame në shoqërinë e tyre merret parasysh nga Allahu i Lartësuar në ligjvënie, ashtu siç e ka marrë parasysh në krijim dhe se Ai nuk e humb atë. Dhe Allahu i Lartësuar thotë: “Vërtet toka është e Allahut; Ai ia trashëgon atë kujt të dojë prej robve të Tij…” (Sure “Ali Imran”, ajeti 128)
Po, i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!) ka detyrën e thirrjes, udhëzimit dhe edukimit.
Allahu i Lartësuar thotë: “Ai ua lexon atyre ajetet e Tij, i pastron ata dhe u mëson Librin dhe urtësinë.” (Sure “El Xhumua”, ajeti 2)
Pra, ai (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!) është i caktuari nga Allahu për t’u kujdesur për çështjen e ymetit, për të marrë përsipër udhëheqjen e punëve të tyre në këtë botë dhe në Botën Tjetër, si dhe për të qenë imam i tyre për sa kohë që është gjallë.
Por ajo që hulumtuesi nuk duhet ta harrojë është se kjo metodë nuk është metoda e pushtetit mbretëror, i cili e bën pasurinë e Allahut plaçkë për zotëruesin e fronit dhe robtë e Allahut skllevër të tij, me të cilët vepron si të dojë dhe mbi të cilët gjykon si të dëshirojë. Ajo nuk është as nga metodat shoqërore të ndërtuara mbi bazën e kënaqësisë materiale, si demokracia dhe të ngjashmet me të, sepse mes tyre dhe Islamit ka dallime të qarta që e pengojnë ngjashmërinë dhe barazimin.
Një nga dallimet më të mëdha është se këto shoqëri, meqë është ndërtuar mbi bazën e kënaqësisë materiale, ka fryrë në trupin e tyre shpirtin e përdorimit dhe të shfrytëzimit. Kjo është mendjemadhësia njerëzore, e cila e vendos çdo gjë nën vullnetin dhe veprimin e njeriut, madje edhe vetë njeriun ndaj njeriut. Ajo ia lejon atij rrugën për të arritur tek tjetri dhe për të sunduar mbi atë që dëshiron dhe shpreson prej tij për veten e vet.
Ky, në vetvete, është po i njëjti despotizëm mbretëror i epokave të mëparshme, vetëm se është shfaqur me petkun e shoqërisë civile, siç e shohim sot para syve tanë në padrejtësitë, shtypjet dhe imponimet e kombeve të fuqishme ndaj kombeve të dobëta, dhe siç e kemi në kujtesë nga veprat e tyre të regjistruara në histori.
Një nga faraonët, cezarët apo kisratë vepronte ndaj të dobtëve të kohës së tij, me sundimin dhe lojën e tij, çfarëdo që dëshironte dhe lakmonte. Edhe nëse justifikohej, thoshte se kjo ishte prej çështjeve të mbretërimit, për të mirën e mbretërisë dhe për forcimin e themeleve të shtetit. Ai besonte se kjo ishte e drejta e gjenialitetit dhe e sundimit të tij dhe e argumentonte atë me shpatën e tij.
Sa i përket Islamit, metoda e tij është e pastër nga këto epshe dhe dëshira të padrejta. Argument për këtë është sjellja profetike në çlirimet dhe marrëveshjet e tij. Prej tyre është edhe fakti se llojet e shoqërive, sipas asaj që është e njohur dhe e regjistruar në historinë e këtij lloji njerëzor, nuk janë të lira nga ekzistenca e dallimeve mes individëve të tyre, dallime që çojnë në prishje. Ndryshimi i shtresave për shkak të pasurisë, të prestigjit apo të pozitës, në fund çon në shfaqjen e prishjes në shoqëri, dhe kjo është prej pasojave të domosdoshme të tyre.
Shoqëria islame është një shoqëri me pjesë të ngjashme, ku askush nuk ka përparësi ndaj tjetrit, nuk ka dallim, mburrje apo nderim të veçantë. Dallimi i vetëm që e kërkon natyra njerëzore dhe të cilin ajo nuk mund ta mohojë është dallimi në devotshmëri, dhe çështja e tij i përket Allahut të Lartësuar, jo njerëzve.
Allahu i Lartësuar thotë:
“O njerëz! Ne ju krijuam prej një mashkulli dhe një femre, dhe ju bëmë popuj e fise që të njiheni me njëri-tjetrin. Vërtet, më i nderuari prej jush tek Allahu është më i devotshmi prej jush.” (Sure “Huxhurat”, ajeti 13)
Pra, sundimtari dhe i sunduari, udhëheqësi dhe i urdhëruari, kryetari dhe vartësi, i liri dhe robi, burri dhe gruaja, i pasuri dhe i varfri, i vogli dhe i madhi, në Islam qëndrojnë në një pozitë të barabartë për sa i përket zbatimit të ligjit fetar ndaj tyre dhe për sa i përket mungesës së ndarjeve shtresore mes tyre në çështjet shoqërore, siç tregon sjellja profetike. Prej tyre është edhe fakti se fuqia zbatuese në Islam nuk është një grup i veçantë i dalluar brenda shoqërisë, por përfshin të gjithë pjesëtarët e shoqërisë.
Çdo individ ka për detyrë të thërrasë drejt së mirës, të urdhërojë për të mirën dhe të ndalojë nga e keqja. Ka edhe dallime të tjera që nuk i fshihen hulumtuesit të vëmendshëm. E gjithë kjo vlen për kohën kur Profeti (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!) ishte gjallë.
Sa i përket kohës pas tij, shumica e myslimanëve janë të mendimit se zgjedhja e halifit, udhëheqësit të shoqërisë, u takon myslimanëve. Ndërsa shiitët prej myslimanëve janë të mendimit se halifi është I përcaktuar me tekst nga ana e Allahut dhe e të Dërguarit të Tij, dhe ata janë dymbëdhjetë imamët, sipas shpjegimit të hollësishëm që gjendet në librat e kelamit.
Sidoqoftë, çështja e qeverisjes islame pas Profetit (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!) dhe pas fshehjes së Imamit, si në kohën tonë të tanishme, u përket myslimanëve pa asnjë dyshim.
Ajo që mund të përfitohet nga Libri në këtë çështje është se ata duhet të caktojnë udhëheqësin e shoqërisë sipas sjelljes së të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!). Kjo është tradita e imametit, jo e mbretërisë apo perandorisë; të qeveriset mes tyre duke ruajtur dispozitat pa ndryshim dhe duke përdorur këshillimin në çështjet jashtë dispozitave, pra në ngjarjet e kohës dhe të vendit, siç u përmend më parë.
Argument për të gjitha këto janë të gjitha ajetet e përmendura më parë rreth udhëheqjes së Profetit (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!), së bashku me fjalën e Allahut të Lartësuar:
“Vërtet, ju keni tek i Dërguari i Allahut një shembull të bukur.” (Sure “El Ahzab”, ajeti 21)
Marrë nga libri “Çështja e shoqërisë, e familjes dhe e martesës në dritën e Kur’anit të Shenjtë”/ Shoqata Flladi