Ka dy zemra në këtë botë që rrahin për ne para se të dimë çfarë është dashuria… dy duar që na përqafojnë para se të dimë çfarë është siguria… dhe dy shpirtra që luten për ne edhe kur ne harrojmë të lutemi për veten. Ata janë prindërit – drita e parë që na ndriçoi jetën, dhe hije e qetë që na mbrojti nga çdo stuhi. Ata u lodhën që ne të qeshnim, sakrifikuan ëndrrat e tyre që ne të ndjekim tonat, dhe u plakën duke na mbajtur ne të rinj në zemrat e tyre.
Kujdesi për prindërit nuk është vetëm një përgjegjësi – është mirënjohje për çdo natë pa gjumë, për çdo lot të fshirë, për çdo fjalë ngushëlluese që na është thënë pa pritur asgjë në këmbim. T’i duash dhe të kujdesesh për prindërit është të përkulësh kokën me përulësi përballë një dashurie që nuk shterohet kurrë. Sepse pas Allahut, janë ata që kanë qenë më afër nesh në çdo hap të jetës sonë – me zemër, me mendje, me shpirt.
Në këtë dritë të shenjtë të dashurisë prindërore, fillon edhe rruga e besimit, e moralit dhe e vlerave njerëzore. Dhe nuk ka nder më të madh për një njeri sesa të jetë dritë për ata që dikur ishin drita e tij.
Përgjegjësia ndaj prindërve është një prej themeleve më të mëdha të moralit dhe besimit në Islam. Ajo nuk është vetëm një sjellje etike apo një detyrë njerëzore, por një urdhër i drejtpërdrejtë nga Zoti, i pasqyruar qartë në Librin e Tij të Shenjtë dhe i theksuar me forcë nga Profeti Muhamed (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij) dhe nga Ehli Bejti i tij.
Kjo përgjegjësi shkon përtej ndihmës së përditshme; ajo përfshin dashurinë, respektin, butësinë dhe mirënjohjen që duhet të kemi për ta gjatë gjithë jetës sonë dhe edhe pas vdekjes së tyre.
Allahu i Madhëruar në Kur’an thotë:
“Zoti yt ka urdhëruar që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Tij dhe që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë pranë teje, mos iu thuaj as ‘uf’ dhe mos i qorto, por folu me fjalë të respektueshme.” (Sura Isra, ajeti 23)
Ky ajet tregon qartë se, pas urdhrit për të mos i shoqëruar Allahut asgjë – mëkati më i madh në Islam – vjen urdhri për t’u sjellë mirë me prindërit. Vetë vendosja e këtyre dy porosive njëra pas tjetrës në një ajet të vetëm tregon peshën dhe rëndësinë e sjelljes ndaj tyre. Dhe jo vetëm sjellja e jashtme, por edhe më e vogla shprehje e pakënaqësisë – si “uf” – është e ndaluar.
Profeti Muhamed (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij) ka përforcuar kuptimin e këtij urdhri hyjnor kur ka thënë:
“Kënaqësia e Allahut është në kënaqësinë e prindërve, dhe zemërimi i Allahut është në zemërimin e prindërve.”
(Biharul Anwar, vëll. 74, fq. 80)
Kështu, çdo veprim që e kënaq prindin – nëse është në përputhje me fenë – është një hap drejt kënaqësisë së Allahut, dhe çdo sjellje e keqe ndaj tyre është një rrugë drejt zemërimit hyjnor. Kjo do të thotë se marrëdhënia me prindërit nuk është një çështje private apo e zakonshme, por ka dimensione të thella shpirtërore dhe fetare.
Në një tjetër ajet, Zoti përkujton sakrificën e prindërve – e në veçanti të nënës – duke thënë:
“Ne e kemi urdhëruar njeriun që t’i bëjë mirë prindërve të vet. Nëna e tij e mbajti me vështirësi dhe e lindi me vështirësi. Bartja dhe ndarja nga gjiri zgjat tridhjetë muaj.” (Sura Lukman, ajeti 14)
Kjo vështirësi e përmendur në ajet nuk është vetëm një përshkrim fizik, por një shenjë e dashurisë dhe përkushtimit të nënës, që meriton përkujdesjen dhe mirënjohjen tonë të përjetshme.
Dhe pikërisht në këtë kontekst, Imam Aliu (a.s.) ka thënë:
“Bëhu i bindur ndaj prindërve të tu, sepse ata janë rruga jote drejt Xhenetit apo Xhehennemit.”
(Biharul Anwar, vëll. 74, fq. 62)
Pra, ai që nuk i nderon prindërit e tij, nuk mund të pretendojë afërsi me Zotin. Çdo sjellje jonjerëzore ndaj tyre mund të jetë një pengesë për të hyrë në mëshirën e Tij.
Për më tepër, Islamit nuk i mjafton thjesht që të mos i lëndojmë prindërit. Ai kërkon një nivel të lartë të dashurisë, përulësisë dhe butësisë. Kjo përshkruhet në mënyrë të bukur në vazhdimin e ajetit të mëparshëm:
“Dhe përule për ta krahun e përulësisë nga mëshira dhe thuaj: ‘O Zoti im, mëshiroji ata ashtu siç më kanë rritur kur isha i vogël.’” (Sura Isra, ajeti 24)
Ky lutje është një shprehje e thellë e falënderimit, duke e lidhur kujdesin e prindërve me mëshirën e Allahut. Dhe Imami Sadiku (a.s.), duke komentuar mbi këtë, ka thënë:
“Ai që i hedh një shikim përbuzës prindit të vet, edhe nëse prindi është i padrejtë, Allahu nuk do t’ia pranojë namazin.”
(Biharul Anwar, vëll. 74, fq. 59)
Pra, Islami kërkon që respekti ndaj prindërve të jetë i pakushtëzuar, për sa kohë që nuk na urdhërojnë të bëjmë mëkate. Sepse me ta nuk kemi vetëm një lidhje gjaku, por një lidhje të shenjtë që rrjedh nga vetë vullneti hyjnor.
E gjithë kjo përgjegjësi nuk përfundon me jetën e tyre në këtë botë. Përkundrazi, ajo vazhdon edhe pas vdekjes së tyre.
Profeti Muhamed (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij) ka thënë:
“Lutja e një fëmije për prindërit është prej veprave që nuk ndërpriten as pas vdekjes.”
(Biharul Anwar, vëll. 81, fq. 219)
Për këtë arsye, është detyrë e çdo fëmije që të vazhdojë ta kujtojë dhe nderojë prindin edhe kur ai nuk është më në këtë jetë – përmes lutjeve, sadakasë, leximit të Kur’anit dhe veprave të mira në emër të tyre.
Përgjegjësia ndaj prindërve është një amanet hyjnor, një provë e sinqeritetit të besimit tonë dhe një rrugë drejt mëshirës dhe kënaqësisë së Allahut. Kjo përgjegjësi nuk është e përkohshme, nuk është vetëm për rininë apo pleqërinë e tyre – ajo zgjat përjetësisht, duke u reflektuar në çdo lutje, çdo kujtim dhe çdo vepër të mirë që i kushtohet atyre. Siç thotë Zoti në Kur’an:
“Thuaj: Ejani t’ju lexoj çfarë ka ndaluar Zoti juaj: Të mos i shoqëroni Atij asgjë dhe të silleni mirë me prindërit.” (Sura En’am, ajeti 151)
Le ta mbajmë këtë amanet me përulësi dhe krenari, sepse përmes prindërve tanë, Allahu na ka dhënë vetë jetën.
Prindërit janë ata që na kanë dhënë jetën dhe janë kujdesur për ne me dashuri dhe sakrificë të pamasë. Që nga momenti i lindjes sonë, ata kanë qëndruar pranë nesh, duke na ushqyer, edukuar dhe mbrojtur pa kërkuar asgjë në këmbim. Kujdesi për ta nuk është vetëm një detyrë morale, por edhe një mënyrë për të shprehur mirënjohjen tonë për gjithë atë që kanë bërë për ne. Dashuria dhe përkushtimi që ata na kanë dhënë gjatë jetës janë të pakrahasueshme dhe meritojnë të kthehen me respekt, përkujdesje dhe vëmendje të vazhdueshme.
Nga këndvështrimi fetar, kujdesi për prindërit është një nga urdhrat më të rëndësishëm të Allahut. Në Kur’an thuhet:
“Zoti yt ka urdhëruar që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Tij dhe që të silleni mirë me prindërit.”
Ky ajet tregon se sjellja e mirë me prindërit është e lidhur drejtpërdrejt me adhurimin ndaj Zotit.
Po ashtu, Profeti Muhamed (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij) ka thënë:
“Kënaqësia e Allahut është në kënaqësinë e prindërve.” (Biharul Anwar)
Kjo do të thotë se çdo përkujdesje që tregojmë për ta është një hap drejt mëshirës së Allahut.
Kujdesi për prindërit është i rëndësishëm edhe për shoqërinë. Kur fëmijët sillen mirë me prindërit, ata japin një shembull pozitiv për brezat e ardhshëm. Një familje e ndërtuar mbi respekt dhe dashuri është baza e një shoqërie të shëndetshme dhe të qëndrueshme. Nga ana tjetër, prindërit që ndihen të respektuar dhe të dashur nga fëmijët e tyre jetojnë me dinjitet, edhe në pleqëri, kur kanë më shumë nevojë për ndihmë dhe vëmendje.
Një nga detyrimet më të mëdha në Islam është mirësjellja dhe respekti ndaj prindërve. Kjo përgjegjësi vjen menjëherë pas adhurimit ndaj Allahut, siç theksohet në shumë ajete të Kur’anit dhe hadithe profetike. Prindërit janë mjeti përmes të cilit jeta na është dhuruar, dhe sakrificat e tyre nuk mund të shpërblehen plotësisht nga askush, përveçse me falënderim, mirënjohje dhe përkushtim të vazhdueshëm.
- Prindërit në moshë të thyer
Kur’ani na udhëzon që t’i trajtojmë me butësi dhe mëshirë, sidomos kur arrijnë pleqërinë:
“Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj ‘uf!’ dhe mos i qorto, por fol me ta me fjalë të respektueshme. Ul për ta krahun e përulësisë nga mëshira dhe thuaj: ‘O Zoti im! Mëshiroji ata, ashtu siç më mëshiruan mua kur isha i vogël.’”
(Surja Isra, ajetet 23-24)
Ky është modeli ideal i sjelljes me prindërit — ndjeshmëri, durim dhe mëshirë, sidomos kur janë të dobët dhe të lodhur.
- Përgjegjësi që nuk mbaron me vdekjen
Islami nuk e kufizon përgjegjësinë ndaj prindërve vetëm gjatë jetës së tyre. Edhe pas vdekjes, fëmija i devotshëm mund të vazhdojë të bëjë mirësi për ta:
• Të lutet për ta
• Të japë sadaka në emrin e tyre
• Të vizitojë farefisin e tyre
• Të përmbushë zotimet që ata kanë lënë pas
Profeti Muhamed (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij) ka thënë:
“Kur vdes njeriu, i ndërpriten veprat, përveç tre gjërave: sadakaja e vazhdueshme, dituria që përfitohen të tjerët, dhe fëmija i mirë që lutet për të.”
- Mosmirënjohja ndaj prindërve – një mëkat i madh
Islami e konsideron mosbindjen dhe mungesën e respektit ndaj prindërve si mëkat të madh. Profeti Muhamed (Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij) ka paralajmëruar:
“A t’ju tregoj për mëkatet më të mëdha?” – e përsëriti këtë tri herë. Thanë: “Po, o i Dërguari i Allahut!” Ai tha: “T’i bësh shok Allahut dhe të mos i bindesh prindërve…”
Përgjegjësia ndaj prindërve është një nga shtyllat e moralit islam. Ajo kërkon përulësi, falënderim, kujdes të vazhdueshëm dhe dashuri të thellë. Kush e nënvlerëson këtë përgjegjësi, rrezikon të humbasë kënaqësinë hyjnore. Ndërsa kush sillet mirë me ta, ka shpresë për mëshirën dhe faljen e Allahut në këtë dhe në botën tjetër.
Së fundmi, të kujdesesh për prindërit është një nder dhe jo një barrë. Në kohët kur ata janë të dobët dhe të lodhur, është radha jonë të bëhemi për ta mbështetje dhe siguri, ashtu siç ata ishin për ne në fëmijëri. Një fjalë e mirë, një ndihmë e vogël, një lutje për ta – janë vepra të mëdha në sytë e Allahut dhe tregojnë vlerat e larta të një zemre të pastër. Kujdesi për prindërit është jo vetëm detyrim, por një bekim që sjell lumturi në këtë botë dhe shpërblim në botën tjetër.
“O Allah, më ndihmo të jem i mirë dhe mirënjohës ndaj prindërve të mi. Fali ata, mëshiroji, ashtu siç më rritën me dashuri dhe përkushtim. Mos më bëj kurrë prej atyre që i lëndojnë ose i harrojnë ata. Amin.”
-MA. Isra Merja