Hyrje
Ka disa gjëra që nuk maten me pasuri, nuk blihen me para dhe nuk mësohen vetëm nga librat. Ato tregohen në mënyrën se si e shikojmë një të moshuar, në mënyrën se si i flasim një fëmije, në durimin që tregojmë ndaj dikujt që ka nevojë për ne dhe në respektin që u japim atyre që kanë kaluar shumë vite para nesh. Ndonjëherë janë pikërisht këto gjeste të vogla, që askush tjetër nuk i vëren, ato që tregojnë se çfarë ka në të vërtetë në zemrën e një njeriu. Sepse morali nuk dëshmohet vetëm me fjalë të bukura, por me mënyrën se si sillemi me ata që janë më të dobët, më të vegjël apo më të moshuar se ne.
Kur shohim jetën e Profetit Muhamed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij), kuptojmë se mëshira dhe respekti nuk ishin thjesht pjesë e këshillave që ai u jepte njerëzve, por ishin pjesë e karakterit të tij. Ai ishte pranë të dobëtit, i kushtonte vëmendje fëmijës, respektonte të moshuarin dhe nuk e lejonte moshën, pozitën apo gjendjen shoqërore të një personi të bëhej arsye për ta nënvlerësuar atë. Në çdo sjellje të tij shfaqej një moral që i afronte njerëzit dhe i mësonte se një zemër e fortë nuk është ajo që sundon mbi të tjerët, por ajo që di të jetë e butë me ta.
Pikërisht këtu qëndron një prej mësimeve më të bukura të traditës profetike: respekti ndaj të mëdhenjve dhe mëshira ndaj të vegjëlve janë dy anë të së njëjtës zemër. Të respektosh një të moshuar do të thotë të nderosh përvojën dhe sakrificat e një jete, ndërsa të mëshirosh një fëmijë do të thotë të mbrosh pafajësinë dhe të ndërtosh të ardhmen. Dhe kur këto vlera jetojnë në familjen tonë, në sjelljen tonë dhe në marrëdhëniet tona me të tjerët, atëherë morali i Profetit nuk mbetet vetëm një kujtim i së kaluarës, por bëhet një dritë që vazhdon të jetojë në jetën tonë.
—————— – —————–
Në një kohë kur respekti shpesh është zëvendësuar me indiferencë dhe mëshira me ashpërsi, mësimet e Profetit Muhamed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) na kujtojnë një prej vlerave më të bukura të Islamit: mënyrën se si duhet të sillemi me ata që janë më të mëdhenj se ne dhe me ata që janë më të vegjël.
Islami nuk na mëson vetëm se si të adhurojmë Allahun, por edhe se si të sillemi me njerëzit. Besimi nuk është vetëm namaz, agjërim dhe lutje, por është edhe sjellje, edukatë, mëshirë, respekt dhe kujdes ndaj të tjerëve. Një njeri mund të flasë shumë për fenë, por bukuria e besimit të tij shihet në mënyrën se si i trajton prindërit, të moshuarit, fëmijët, të dobëtit dhe ata që kanë nevojë për dashuri e përkujdesje.
Allahu i Madhëruar e përshkruan misionin e Profetit (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) me një fjalë që përmbledh madhështinë e karakterit të tij: mëshirë. Allahu thotë: “Ne nuk të kemi dërguar ty veçse si mëshirë për botët.” (Sure El-Enbija, ajeti 107).
Kjo mëshirë nuk ishte vetëm një cilësi që Profeti ua mësonte njerëzve me fjalë, por ishte një mënyrë jetese. Ai ishte i butë në komunikim, i durueshëm me njerëzit, i dhembshur ndaj të dobëtve dhe veçanërisht i mëshirshëm ndaj fëmijëve. Në të njëjtën kohë, ai u mësonte besimtarëve të respektonin të moshuarit dhe t’u jepnin atyre vendin që meritonin në shoqëri dhe në familje.
Në traditën profetike përcillet një mësim shumë domethënës: “Nuk është prej nesh ai që nuk mëshiron të vegjlit tanë dhe nuk respekton të mëdhenjtë tanë.”
Ky mësim tregon se mëshira dhe respekti janë të lidhura ngushtë me identitetin moral të besimtarit. Profeti nuk e konsideron respektin ndaj të mëdhenjve një formalitet dhe as mëshirën ndaj të vegjëlve një zgjedhje personale. Përkundrazi, ai i paraqet ato si pjesë të moralit të një komuniteti që dëshiron të jetojë sipas udhëzimit islam.
Të respektosh një të moshuar do të thotë të respektosh përvojën, sakrificat dhe vitet që ai ka kaluar në këtë jetë. Të mëshirosh një fëmijë do të thotë të kuptosh pafajësinë, dobësinë dhe nevojën e tij për dashuri e siguri.
Fëmijët janë një amanet. Ata nuk vijnë në këtë botë me përvojën dhe pjekurinë që ka një i rritur. Ata mësojnë nga mënyra se si ne u flasim, nga mënyra se si i korrigjojmë, nga mënyra se si reagojmë ndaj gabimeve të tyre dhe mbi të gjitha, nga shembulli që u japim.
Një fëmijë që rritet duke parë mëshirë, mëson mëshirën. Një fëmijë që sheh respekt, mëson respektin. Një fëmijë që dëgjon fjalë të buta, mëson të flasë me butësi. Ndërsa një fëmijë që rritet mes poshtërimit, përqeshjes dhe ashpërsisë mund të mësojë të sillet në të njëjtën mënyrë me të tjerët. Prandaj, edukimi islam nuk duhet të ndërtohet vetëm mbi urdhra dhe ndalesa, por mbi shembullin e mirë dhe dashurinë.
Profeti Muhamed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) na tregoi me jetën e tij se fëmija duhet parë me dashuri dhe respekt. Ai i përshëndeste fëmijët, u fliste me butësi, i përkëdhelte dhe u kushtonte vëmendje.
Këto mund të duken si gjeste të vogla, por pikërisht në këto gjeste fshihet madhështia e moralit profetik. Ndonjëherë një fëmijë nuk ka nevojë për një dhuratë të madhe. Ka nevojë për një buzëqeshje. Ka nevojë që dikush ta dëgjojë. Ka nevojë të ndihet i rëndësishëm. Ka nevojë të dijë se është i dashur.
Edhe ndaj të moshuarve, Islami kërkon një sjellje të veçantë. Kur një njeri plaket, ai mund të mos ketë më fuqinë që kishte dikur. Mund të ecë më ngadalë, të flasë më ngadalë, të ketë nevojë për ndihmë në gjërat që dikur i bënte vetë. Por mosha nuk ia heq dinjitetin. Përkundrazi, ajo duhet të na shtojë respektin ndaj tij.
Një shoqëri e shëndoshë nuk i lë të moshuarit mënjanë dhe nuk i konsideron ata si një barrë. Ajo i nderon, i dëgjon dhe kujdeset për ta, sepse e di se çdo brez ndërtohet mbi sakrificat e brezit para tij.
Kur një i ri i jep përparësi një të moshuari, kur ngrihet për t’i bërë vend, kur e ndihmon të kalojë rrugën, kur e dëgjon pa e ndërprerë, kur i flet me fjalë të buta dhe nuk e trajton me padurim, ai nuk është thjesht duke kryer një akt mirësjelljeje. Ai është duke shfaqur një pjesë të moralit islam. Sepse respekti i vërtetë nuk tregohet vetëm ndaj atij që mund të na sjellë ndonjë përfitim. Respekti i vërtetë shfaqet pikërisht atëherë kur ne respektojmë dikë që nuk ka asgjë për të na dhënë në këmbim.
Këtu qëndron edhe një mësim shumë i madh për familjen. Ndonjëherë njerëzit janë shumë të sjellshëm me të huajt, por humbin durimin me prindërit, gjyshërit apo fëmijët e tyre. Flasin bukur jashtë shtëpisë, por brenda saj bëhen të ashpër. Buzëqeshin me të tjerët, por nuk kanë durim me njerëzit më të afërt.
Mirëpo morali i vërtetë fillon pikërisht aty ku nuk ka spektatorë. Nëse duam të dimë se sa e mëshirshme është zemra e një njeriu, duhet të shohim mënyrën se si ai sillet me të dobëtit, me fëmijët, me prindërit dhe me të moshuarit.
Allahu i Madhëruar thotë: “Dhe nga mëshira e Allahut ti u solle butë me ta. Sikur të ishe i ashpër dhe zemërgur, ata do të largoheshin prej teje.” (Sure Ali Imran, ajeti 159).
Ky ajet na tregon fuqinë e butësisë. Zemrat nuk fitohen me dhunë dhe as me arrogancë. Zemrat fitohen me mirësi. Ndonjëherë një fjalë e butë mund të bëjë atë që nuk mund ta bëjnë shumë këshilla. Një buzëqeshje mund të shërojë një dhimbje që askush nuk e di. Një gjest respekti mund t’i rikthejë dikujt ndjenjën e dinjitetit.
Mësimet e Ehli Bejtit (Paqja qoftë mbi ta) e kanë theksuar gjithmonë rëndësinë e moralit, mëshirës dhe respektit. Imam Aliu (Paqja qoftë mbi të) na mëson se marrëdhëniet njerëzore duhet të ndërtohen mbi humanizëm, drejtësi dhe mirësi. Në traditën e Ehli Bejtit (Paqja qoftë mbi ta), njeriu nuk vlerësohet vetëm nga fjalët e tij, por nga sjellja e tij. Sa më shumë që besimi hyn në zemër, aq më shumë duhet të shfaqet në karakter.
Prandaj, dashuria për Profetin Muhamed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) nuk duhet të mbetet vetëm në fjalët tona. Nëse themi se e duam Profetin, duhet të përpiqemi të sjellim moralin e tij në jetën tonë. Të jemi të butë me fëmijët.
Të jemi të durueshëm me të moshuarit. Të respektojmë prindërit. Të mos përqeshim të dobëtin. Të mos e poshtërojmë atë që gabon. Të mos e përdorim fuqinë tonë për të lënduar dikë që është më i dobët se ne.
Sepse madhështia e njeriut nuk matet nga mënyra se si sillet me ata që janë më të fuqishëm se ai, por nga mënyra se si sillet me ata që janë më të dobët. Një njeri mund të jetë i pasur, i ditur dhe me pozitë të lartë, por nëse nuk ka mëshirë për fëmijët dhe respekt për të moshuarit, diçka e rëndësishme mungon në moralin e tij. Ndërsa një njeri që ka një zemër të butë, që respekton të moshuarit dhe që i trajton fëmijët me dashuri, ka ruajtur një pjesë të bukur të traditës profetike.
Prandaj, le ta bëjmë këtë mësim pjesë të jetës sonë. Kur të shohim një të moshuar, ta nderojmë. Kur të shohim një fëmijë, ta mëshirojmë. Kur dikush ka nevojë për ndihmë, të mos largohemi. Kur dikush gabon, të mos nxitojmë ta poshtërojmë. Le të kujtojmë se çdo njeri që takojmë mund të jetë një mundësi për të treguar moralin që na mësoi Profeti dhe Ehli Bejti (Paqja qoftë mbi ta).
Në fund, respekti ndaj të mëdhenjve dhe mëshira ndaj të vegjëlve nuk janë vetëm dy sjellje të bukura. Ato janë një mënyrë për ta mbajtur gjallë moralin profetik në familje dhe në shoqëri. Një fëmijë që sot merr mëshirë, nesër do të mësojë të mëshirojë. Një i ri që sot mëson të respektojë të moshuarit, nesër do të bëhet një i rritur që do të respektohet nga brezi pas tij. Kështu ndërtohet një shoqëri e mirë: jo vetëm me fjalë të mëdha, por me gjeste të vogla që burojnë nga zemra.
Sepse ai që respekton të mëdhenjtë, nderon përvojën; ai që mëshiron të vegjlit, ruan pafajësinë; ndërsa ai që i bashkon të dyja, ecën në gjurmët e moralit të Profetit Muhamed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij).
Referenca: Kur’ani, Sure El-Enbija, 21:107; Kur’ani, Sure Ali Imran, 3:159; Bihar al-Anwar, kapitujt mbi moralin, edukatën dhe traditat e Profetit Muhamed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) dhe Ehli Bejtit (A.S); traditat profetike mbi mëshirën ndaj të vegjëlve dhe respektin ndaj të mëdhenjve.
MA.Isra Merja